Akçakale Adası, tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış olan bir yer olarak dikkat çekmektedir. Bu ada, antik kalıntıları ve çeşitli dönemlere ait yapılarıyla geçmişin izlerini barındırmaktadır. Neolitik dönemden günümüze kadar uzanan mimari kalıntılar, Orta Tunç Çağı mezarları ve Urartu dönemine ait yapılar, adanın zengin tarihine ışık tutmaktadır. Aynı zamanda, 10-12. yüzyıllar arasına tarihlenen Gürcü şapeli ve çeşitli yapılar, Akçakale Adası'nın kültürel mirasının bir parçasıdır.

Akçakale Adası'nın tarihi hakkında şu bilgiler mevcuttur:

• Antik kent olma özelliği. Akçakale Ada Şehri, antik kent olma özelliğine sahiptir.
• Neolitik dönem kalıntıları. Adada, Neolitik dönemden günümüze pek çok mimari yapının kalıntıları bulunmaktadır.
• Orta Tunç Çağı mezarları. Adada, Orta Tunç Çağı'na tarihlenen kurgan ve kromnik denilen mezar yapıları bulunmaktadır.
• Urartu dönemi yapıları. Adanın merkezinde, Urartu dönemine ait olduğu düşünülen yerleşim alanlarına ait kalıntılar bulunmaktadır.
• Gürcü şapeli. Adada, 10-12. yüzyıllar arasına ait bir Gürcü şapeli bulunmaktadır.
• Kale ve kule. Adada, işlevini henüz belirlenemeyen bir kale ve kule benzeri bir yapı bulunmaktadır.

Akçakale Adası, 2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu gereğince "korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı" olarak tescil edilmiş ve 13 Şubat 1986'da "arkeolojik ve doğal sit alanı" ilan edilmiştir. Ancak, özellikle defineciler tarafından yoğun bir tahribata maruz kalmaktadır.