Ayasofya Orhan Camii, tarihi boyunca geçirdiği değişikliklerle dikkat çeken bir yapıdır. Farklı dönemlerde yapılan eklemeler ve restorasyonlar, caminin mimari zenginliğini artırmış, onu hem estetik hem de işlevsel açıdan önemli bir merkez haline getirmiştir. Bu yapı, geçmişten günümüze kadar uzanan mimari geleneğin izlerini taşırken, bölgenin tarihine de ışık tutmaktadır.

Ayasofya Orhan Camii'nin mimari özellikleri:

• Birinci dönem yapısı: Roma dönemine ait bir gymnasiumun taş temellerine oturulmuş tuğla duvarlı bir bazilikadır.
• İkinci dönem yapısı: 1065'teki depremden sonra zemin yükseltilerek yeniden inşa edilmiştir. Apsis beş yüzlü olmuş ve kubbeli pastophorion hücreleri eklenmiştir.
• Üçüncü dönem ekleri: 1331'de Orhan Gazi zamanında yapı camiye dönüştürülmüş, minare ve mihrap eklenmiştir. Mimar Sinan, 16. yüzyılda büyük kemerler ve ses ekosunu ayarlayan oyuklar eklemiştir.
• Malzeme: Yapının temelinde büyük dikdörtgen taşlar, üst kısmında tuğla duvarlar ve Mimar Sinan'ın eklediği kemerler bulunur.
• Freskler: Freskli mezar bölümünde Hz. İsa, Hz. Meryem ve Hz. Yahya'nın resimleri bulunur.
• Konum: İznik'in tam ortasında, surlarla çevrili kentin dört kapısından gelen yolların kesiştiği yerdedir.

Ayasofya Orhan Camii, üç farklı dönemin mimari özelliklerini bir arada barındırır.