Çatalhöyük, tarih öncesi döneme ışık tutan önemli bir yerleşim alanıdır. Neolitik dönemde tarıma dayalı yaşam biçiminin geliştiği bu antik kent, aynı zamanda toplumsal ve kültürel dinamiklerin de şekillendiği bir merkez olmuştur. Mimari yapıları, sanat eserleri ve dini ritüelleri ile Çatalhöyük, insanlığın erken dönemlerine dair eşsiz veriler sunmaktadır.

Çatalhöyük, Konya'nın Çumra ilçesi sınırlarında, ilçenin 10 km doğusunda yer alan bir neolitik yerleşim yeridir. 1958 yılında J. Mellaart tarafından keşfedilmiş, 1961-1963 ve 1965 yıllarında kazısı yapılmıştır. Özellikleri:

• Tarih: M.Ö. 7400 ve 6200 yılları arasına tarihlenen 18 neolitik yerleşim katmanı bulunmaktadır.
• Mimari: Evler tek katlı olup, girişler damdaki bir delikten merdivenle yapılmaktadır. Evler birbirine bitişik olup, ortak duvar yoktur.
• Sanat ve Kültür: Duvarlar sıvalı olup, sıva üzerine sarı, kırmızı ve siyah tonlarda resimler yapılmıştır. Bu resimlerde avın bereketi için yapılan sahneler, hayvan ve insan figürleri yer almaktadır.
• Dini Yapılar: Kutsal mekanlar diğer odalara nazaran daha geniştir ve boğa, koç, geyik başları ile kabartma insan ve hayvan figürleri içerir.
• Buluntular: Taş, pişmiş toprak, baltalar, sığ tabaklar, bilezik ve kolyeler gibi alet ve malzemeler bulunmuştur.

Çatalhöyük, 2012 yılında UNESCO Dünya Miras Listesi'ne dahil edilmiştir.