Anavarza Antik Kenti, tarihi boyunca birçok medeniyetin izlerini taşıyan önemli bir yerleşim alanıdır. Çukurova'nın verimli topraklarında konumlanması, bu kenti hem ticaret yollarının kesişim noktası hem de askeri bir üs haline getirmiştir. Roma ve Bizans dönemlerinde gelişimini sürdüren Anavarza, zengin kültürel yapısı ve mimari kalıntıları ile dikkat çekmektedir. Ayrıca, UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde yer alması, kentin evrensel tarih ve kültür açısından taşıdığı değeri daha da artırmaktadır.

Anavarza Antik Kenti'nin tarihi önemi şu şekilde özetlenebilir:

• Stratejik konum: Anavarza, Çukurova'nın bereketli toprakları üzerinde, stratejik bir konumda kurulmuştur. Kuzeyden güneye uzanan ticaret yollarını kontrol etme imkânı sunmuş ve doğal bir koruma sağlamıştır.
• Tarihî geçmiş: Tarihçesi MÖ 1. yüzyıla kadar uzansa da, bölgedeki yerleşimin çok daha eski olduğu tahmin edilmektedir.
• Roma ve Bizans dönemi: Roma döneminde "Metropolis" ve "Neokoros" (Tapınak Koruyucusu) gibi unvanlar almış, Kilikya’nın en önemli merkezlerinden biri haline gelmiştir.
• Büyüklük ve altyapı: Anadolu'nun bilinen en büyük antik kenti olup, 2.700 metre uzunluğunda ve 34 metre genişliğinde antik dünyanın ilk duble yoluna sahiptir.
• Dini ve kültürel çeşitlilik: Roma döneminde inşa edilen tapınak kalıntıları ve Bizans döneminde yapılan kiliseler, kentteki çok kültürlü yapıyı ve farklı inanç sistemlerinin bir arada varlığını yansıtır.
• Askeri önem: 11. yüzyılda Kilikya Ermeni Krallığı’nın başkenti olmuş, daha sonra Memlükler ve Osmanlılar döneminde yerleşim stratejik önemini korumuştur.
• UNESCO listesi: 2014 yılından bu yana UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi'nde yer almaktadır.