Afyonkarahisar'da yer alan Demiryalayan Türbesi, tarihi ve manevi derinliğiyle dikkat çeken bir yapıdır. 15. yüzyılda yaşamış olan Abdurrahim Mısri Sultan’ın müridlerinden biriyle ilişkilendirilen bu türbe, sabır ve teslimiyetin sembolü olarak anılmaktadır. Yerel halk arasında dolaşan hikâyeleriyle, sadece bir türbe olmanın ötesinde, manevi bir eğitim merkezi olarak da önemli bir yere sahiptir. Demiryalayan'ın öyküleri, bu mekânın ruhunu anlamak isteyenler için derin bir keşif yolculuğu sunar.

Demiryalayan Türbesi, Afyonkarahisar şehir merkezinde, Maliye yönüne inen Gazlıgöl Caddesi ile Yeşilyol’un kesiştiği kavşakta yer alır. Türbede medfun olduğu kabul edilen zat, 15. yüzyılda yaşamış önemli mutasavvıflardan Abdurrahim Mısri Sultan’ın müridlerinden biri olarak bilinmektedir. Demiryalayan Türbesi'nin adının kökeni ile ilgili rivayet şu şekildedir:

• Rivayete göre Abdurrahim Mısri Sultan, Demiryalayan’ın sabrını ve teslimiyetini sınamak ister. Bu amaçla Kasım Paşa’yı yoğurt almaya gönderir. Pazarlık sırasında yoğurdun başından aşağı dökülmesine rağmen Demiryalayan’ın tek tepkisi, özür dilemek olur.
• Demiryalayan Türbesi'nin adı, gerçekten demir yalamaktan değil, sabrı, nefis terbiyesi ve tahammülüyle demiri bile yutacak derecede olgun bir kişiliğe sahip olunduğunun göstergesidir.

Türbe ile ilgili bazı anlatılar da şu şekildedir:

• Demiryalayan'la ilgili bir anlatıya göre, bir hırsız türbeye girip sanduka üzerinde bulunan örtüyü çalar. Türbedar, hırsıza "Örtüne sahip çık artık!" diye seslenir. Hırsız, o gece türbeye geldiğinde kapının kaybolduğunu ve her tarafın dört duvar olduğunu görür. Türbeden çıkamaz ve sabaha kadar orada kalır.
• Bir başka anlatıya göre, bir genç türbenin yanından geçerken "Bu zat ne kadar demir yaladı, çok mu demir yaladı?" diye alaylı bir şekilde düşünür. Akşam yakaza hâline benzer bir hâl içindeyken kapı açılıp içeriye aksakallı, beyaz elbiseli ve elinde asası olan bir yaşlı kişi girer ve genci bir güzel döver. Genç, bunun gün içinde aklından geçenlerden ve Demiryalayan'dan dolayı olduğunu düşünür. Ertesi gün türbeye gidip burada yatan zata dua edip kendisinden özür diler.

Demiryalayan Türbesi, Afyonkarahisar’ın manevi simgelerinden biri olarak kabul edilmektedir.