Ahlat Kalesi, tarihi boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış olan önemli bir yapıdır. Osmanlı döneminde inşa edilen camiler, hamamlar ve ticaret yapıları, bu kalenin zengin tarihini ve mimari çeşitliliğini yansıtmaktadır. İçinde barındırdığı yapılar, sadece mimari açıdan değil, aynı zamanda sosyal ve kültürel yaşam açısından da önemli birer örnektir.

Ahlat Kalesi (Sahil Kalesi) içindeki Osmanlı dönemi yapıları şunlardır:

• İskenderpaşa Camii. 1584 yılında İskenderpaşa tarafından yaptırılmıştır.
• Kadı Mahmut Camii. 1597 yılında Kadı Mahmut tarafından inşa ettirilmiştir.
• Davulhane. İç kale olarak adlandırılan ve üç tarafı surlarla çevrili bir yapıdır.
• Hamam.
• Han.
• 20 civarında dükkân.

Ayrıca, Evliya Çelebi'nin seyahatnamesine göre kale içerisinde 350 adet ev de bulunmaktaydı. Ancak, günümüzde bu yapılardan yalnızca kale kalıntıları mevcuttur.